Zondagse kool - 40x60 cm, Olieverf op heel linnen, Met lijst 2.250,-, (Krijgt nog een andere lijst)

De Zondagsrust was een heilig begrip bij ons thuis. Wie zich er niet aan hield kwam in de hel terecht en daar zou je eeuwig branden in het vagevuur. Ik kon dat, als fantasierijk kind, in beelden voor me zien en ik kon me geen ergere verschrikking voorstellen. Ik zag de Kerk ook

als een instituut van boze boeken, donderpreken en duisternis. Mijn vader hield zich doorgaans aan dat gebod om Zondags niets te doen, maar soms was het hem ook te gortig en ging hij iets te eten halen van het land of de moestuin. Er moest tenslotte ook gegeten worden en daar kon God geen bezwaar tegen hebben. Dat hij dan ook nog even ging schoffelen, harken, snoeien, etcetera moest God dan maar voor lief nemen. Het zijn herinneringen die ik nu koester. De Zondagsrust zit er bij mij nog steeds ingebakken. Niet dat ik vroom naar de kerk ga en Zondag niets doe, maar ik zal het niet in mijn hoofd halen om op Zondag, bijvoorbeeld, gras te maaien. Lawaai maken is op Zondag nog steeds een taboe.

Toen ik eens fotoʼs stond te maken van mijn Axels boeren kostuum moest ik terugdenken aan mijn vader. Ik had een kool in mijn handen voor het avondeten en ineens besloot ik dat eens te gaan schilderen om het voor eeuwig vast te leggen. De Zondagse kool. Een beladen geschiedenis die nog steeds ergens in mijn achterhoofd zit opgeslagen.

Roeland van der Kley


In het kort iets over mijzelf.

Al vanaf het moment dat ik besloot om definitief schilder te worden, dat moet ergens in de jaren 80 zijn geweest, was het me ook duidelijk dat het werk wat ik zou gaan maken klassiek zou zijn en dat ik zou gaan werken vanuit het traditionele atelier. Dat betekent, werken als mijn voorgangers in olieverf op doek of paneel en met alle wetmatigheden uit het verleden. Daarnaast was ik me zeer bewust van mijn taak als kunstenaar om discussies los te gaan maken die door niemand losgemaakt zouden worden. Dat wil niet zeggen dat al mijn schilderijen een stichtend karakter hebben, maar een groot deel daarvan gaat wel degelijk over onderwerpen die overdacht dienen te worden door een zo breed mogelijk publiek. Naar mijn mening is alleen met realisme een dergelijk breed publiek te bereiken. De ontoegankelijkheid van abstractie en contemporary art is slechts toegankelijk voor een kleine groep liefhebbers. Daarmee kun je het grote publiek (lees de gewone man) niet of nauwelijks bereiken. Dat spoor verliet ik al meteen nadat ik tot de slotsom was gekomen dat de academie voor beeldende kunst, die ik toen volgde, niet kon voorzien in mijn toekomstwensen.
Mijn wens om realistisch te werken komt ook voort uit de bewondering die ik nu eenmaal heb voor meesters uit het verleden van vr de introductie van het modernisme, zoals John Singer Sargent, Laurence Alma Tadema en Frans Hals. Maar ook magisch realistische schilders als Dal, Carel Willink, Pyke Koch en Joop Moesman behoorden tot mijn voorbeelden.

Het behouden huis.

Het eerste waar je aan denkt bij het lezen van dit zinnetje is natuurlijk aan Willem Barentsz en zijn houten kotje op Nova Zembla. Maar in dit geval betreft het een typisch Zeeuws huisje zoals je ooit door heel Zeeland aan kon treffen. Nu zijn die huisjes wat zeldzamer geworden door sloop of ombouw tot garage of schuur. Mensen willen steeds groter wonen en dan vallen dat soort kleine huisjes in ongenade.

Behalve bij mij. Ik wilde al heel lang in zoʼn huisje gaan wonen en in 2015 kreeg ik de kans om er ook echt een te kunnen kopen met wat grond en een prachtig groot atelier in de tuin. Door de jaren heen was er al veel aan dit huisje verknoeid, maar ik ben het nu geheel in de originele staat terug aan het brengen.

Dat betekent dat er ook in stijl gekookt en gebakken kan worden op een originele Rayburn. Een hout en kolen gestookt fornuis waar Ineke een keer pannenkoeken op ging bakken. Op het schilderij draagt ze een Cadzandse manteline. Een prachtig kledingstuk dat deel uit maakt van de Cadzandse dracht. Ze staat met een stapeltje hout voor het fornuis in de moestuin waar de eigen groente geteeld kan worden. Op de achtergrond zie je mijn huisje in de staat zoals ik het destijds kocht. Nu wordt alles wat modern is gesloopt en teruggebracht in de oorspronkelijke staat.

Wiese

Het portret van Isabella Louise van der Paltz. Beter bekend als Wiese, de gesel van het Land van Axel.

Een bijna vergeten spookverhaal dat teruggaat naar het jaar 1530. Plus minus, want niemand weet nog exact te vertellen welk jaar het precies was.

Wiese keert nog regelmatig terug in het Land van Axel. In dit geval in het Dorp Hoek, waar ook het spookverhaal zich heeft afgespeeld. Op de achtergrond ziet u de vage contouren van de Hoekse kerk die in 2015 tot de grond toe afbrandde. Dat gebeurde op nieuwjaarsnacht van 2014 op 2015. Een brand die nooit opgehelderd is en die ongekend fel was. Dat, en vele andere gebeurtenissen die aan de fatale brand vooraf gingen, gaven reden om te denken aan een nieuw spookverhaal. Hoewel spookverhalen zich doorgaans in een ver en grijs verleden afspelen, speelt dit verhaal zich af in het hier en nu.

Een van de zalige tradities in Zeeuws Vlaanderen is dat we elkaar nog vaak mooie verhalen vertellen tijdens vertelavonden die regelmatig georganiseerd worden. Elk dorp heeft wel zijn eigen dorpsverteller en die kent alle smeuge verhalen uit het verleden. Dit verhaal is daar onlangs aan toegevoegd.

 

De Gesel van Axel

Een verhaal van Roeland van der Kley. Compressie en vertaling naar het Axels dialect door Sankie Koster.

 

Ze wier geboorʼn in 1531 as Isabella Louise van de Paltz, oek w Wiese genoemd. Ze bezat grote stikkʼn grond, boerebedrieven, steetjes en kotterieje die ze verpachtte an de boeren in het Land van Axel. Waor ze totaal gn kompassie mee a, ze reheerd mee iezere vuuste over eur bezittinʼn. Wien de pacht nie kon betaolʼn, wier sebiet zʼn s uut ghezet en van zʼn land gestiert. Ze a geen genaode, eur wil was wet en zo wier ze slaopende rieke. Wiese leefde in weelde en was onverbiddeluk en daodeu kreeg ze de naom De Gesel van Axel. De boeren aon moeite mee eur bewind, durfden dʼr nie tegen in opstand te kommʼn. Wien da eur dwars lag kreeg te maoken mee eur Swarte Ruyterye of De Zwarte Ruiters. Da waoren rond dolende urlingʼn die Wiese voo eur liet werkʼn.

Woest en rug perdevolk mee wilde lange aorʼn en baordʼn. In ʼt zwart gekld en nergens bange voo. ʻMeesten tieds snachts an der gn pottekiekers rondliepʼn, voerdʼn ze de wil en wet van Wiese , te perd uit. Ze haktʼn de koppʼn van misdadighers af en zettenʼn die op oute paolʼn om af te schrikkʼn. Ze joegʼn de boeren uut udder zen as ze de pacht niekosstʼn betaolʼn en sloegen mee uddere zwaordʼn ielken opstand neer. De vrees v deze Swarte Ruiterye was groot. ʼt Verhaol ging da eur Zwarte Ruiters gheen mensen waoren van vleeis en bloed, ma deur eur tot leven gebrochte dooije striejers. Wiese a toegang tot ut dooie riek en kon zo eur Zwarte Ruiters tot leven briengʼn en op laoten draoven wao ze ze nodig a. Wiese a nie aleenig geld en macht, mao oek toverkracht. Ze ieuw eur eigen bezig mee tovenarij en occulte rituelʼn wao ut volk van ut land van Axel nog het meest vanal bange v was.

Mao toen dʼr een grote droogte ontsting en bienao elken oogst was mislukt, veranderden da. De boeren waorʼn radeloos. Zonder geld konnʼn ze onmogeluk de pacht betaolʼn. Een groep trok nao de burchthoeve van Wiese om mee eur te onderhandelʼn. Wiese gaf geen krimp en eiste eur pacht zoas altied. Noe wisten ze zeker da ze van sen ʻaerd verdreven zouwʼn rn.

Het land van Axel zou leeg stroom, da kon gn wao sien--- de boerenopstand was geborʼn. Ze mochten van Wiese sien af te geraoken. In een schuure te Vremdieke kwamenʼze bie mekaore , Wiese most vermoord! Geen mens wou as moordeneir deu ʼt leven gaon, mao dao most iets gebeurʼn! Ze besloten Wiese te verzpʼn in ut moeras bie Willemskerke. Geen mens zou eur da vinnʼn, dʼr achter kommʼn wat mee eur gebeurd was en geen mens zou dʼr rouwig om sien. Mao Wiese was geen gewone stervelinge. Wiese was een tovenaresse en kon joe tegen ouwʼn om tot je dadʼn te kommʼn. Jao, dien angst voo die toverkunsten van Wiese zat bie alleman diepe.

Daogen ein ze dʼr over gesproken, wien ging Wiese noe da moeras in drieven.. en op een kee wast zo verre. Wiese booj verzet mao mee man en macht kregen ze eur tegen de grond gedauwd en gaf ze eur verzet op. Ze begon in een aorige taol te praotʼn . Nie tegen udder mao tegen iets wa of ze nie konnʼn zien. Ze kregen ost een ʻartverlamming toen an ze ineens figuren in de donkern zagen bewegen en iedereen wist da Wiese eur toverkracht gebruikten om an udder te ontsnappen. Mee man en macht dauwdʼn die boeren Wiese in het moeras onder waoter. Net zo lank tot ze zeker wisten da ze was

verzopen. In ut vage licht van de maone zagen ze dikke nevels uut ut moeras opstijgen mee doarin de hestalte van Wiese. Ze lachte schel en rd. Ze zwoer wraak en zou udder najagen tot in ut graf. En wee sprak ze in dien aarige taol die geen mens versting. Arter en arter klonk eur klaagzang. Ut was de gst van Wiese die ze zagen. Di was Tovenarij.

Wiese was noe w dood mao di kon nog w eus vee slechter voo udder uut pakkʼn dan een levende Wiese. Eel di gebeurʼn was onmenseluk. Di wees op duvelse krachten en helse tovenarij.

Schietende bange zettʼn die groep mee boeren ut op een lopen, snel weg van ʼt moeras. Ze rden efgetrommel, wild gesnuuf van perdeʼn en het trekken van zwaarden. W weerligt, doar ejje ze. De Zwarte Ruiters !! As bie toverslag waren ze dao en aolden de boeren in.

Mao 1 boer wist de slachting te overleven. Die was zwaar gewond mao deu zʼn eigen dood te ouwen a tie deze genadeslag weten te overleven. Bie ut eerste beste ʻof da tie tegen kwam strompelde di nao binnʼn

En dao ei tie zʼn verʼaol vertelt. Buten was ut ondertussen gaon sturm en waaiden dʼr ooge golven uut de Schelde ut land op. Zo ard a ut nog nooit tekeer gegaon en in die nacht overspoelden ut eele land van Vremdieke en Willemskerke. Alle bewoners vluchtten nao ut oger gelegen Mauritsfort. Nie wetende wa te toekomst udder zou brieng. Ut nieuws van de moord op Wiese a zʼn eigen snel verspreid. Iedereen begreep da ti de wraak van Wiese was. Twee durpen verwoest, ut land vooghoed onder waoter.

De beweuners van Vremdieke stichtten een nieuw durp op een oek van drie dieken. Dʼn Oek genoemd. Ut verhaol over Wiese bleef rond spoken , Wiese zelf oek. Te pas en te onpas bleef ze net as de Swarte Ruiterye deu de streek trekken.. De ruiters as zwarte schimmʼn tegen een donkere ʻemel. Ze kunnen niemee terug na udder dooienriek omda Wiese de enigste was die udder kon terug sturen. Wiese oor noe zelf tot het dooienriek en was eenmao nie van plan om de Swarte Ruyterye zomao terug te stieren . Ze zwerven noe voo eeuwig rond. Dolend, kwaod en zoekend nao wraak!

 

 

Dorpsgezicht op Hoek

Van de zomer maakte ik hier al een voorstudie van op locatie. Later werkte ik het uit in het atelier. Het is gezien vanuit de polder en helemaal rechts zie je de kerk en de molen. Toen ik die studie maakte was men aan het werk aan de wederopbouw van onze kerk, die op nieuwjaarsdag 2015 afbrandde. Bouwvakkers hadden toen zoʼn wiebelig hijskraantje waarmee ze bouwmaterialen konden ophijsen. Dat ding had toen een optater van een van de molenwieken gehad van de Windlust en stond sindsdien wat lullig en opgefrommeld tegen de gevel van de kerk aan. De molen had ook schade. Er was een aluminium plaat van een van de wieken afgevlogen. De echte Hoekenezen weten dat en zouden dat moment kunnen herkennen in het schilderij. Een stukje uit de omhoog staande wiek van de molen en het verfrommelde kraantje van de bouwvakkers tegen de gevel van de kerk. Dorpslol.

Beneden in de molen zie ik een stuk verfrommeld aluminium liggen. Dat is het stuk wat van de wiek afgeslagen is. Daaraan kun je zien dat het een behoorlijke klap geweest is. De molen draait er niet minder om. Maar als de molen stilgezet wordt gaat dewiek waar het stuk aluminium is afgeslagen automatisch omhoog door de zwaartekracht. Daardoor komt de kapotte wiek boven alles uit te staan zodat iedereen het kan zien.

Het gerucht uit de Bontehondstraat (Hulst)

Het verhaal achter dit schilderij is het verhaal van een samenloop van omstandigheden en wat fantasie. Enige tijd geleden liep ik, samen met collega Jeroen Quirijns, door Hulst. We waren de voorbereidingen aan het treffen voor onze expositie bij KrAAn en gingen even lekker lunchen bij de haven. Daar vlak bij staat een prachtige muur die me intrigeerde. Het is de muur die de tuin, achter het museum ʻDe vier ambachtenʼ, omsluit. Daarachter het half vervallen koetshuis en al dit fraais ligt aan een wat verborgen straatje. De Bontehondstraat.

Ik besloot die muur te gaan fotograferen om daar later iets van te kunnen gaan schilderen. En terwijl ik met mijn camera aan de slag ging liep er een mooi meisje door de Bontehondstraat die daar duidelijk liep te flaneren. Het was zoʼn meisje dat wel wist dat ze mooi gevonden werd, maar daar zelf nog een beetje aan twijfelde. Thuis had ze waarschijnlijk al uren voor de spiegel gestaan om over die twijfel heen te komen. Vervolgens ging ze op pad. Niet door een drukke winkelstraat, waar velen zich aan haar konden vergapen, maar uitgerekend door dat achteraf steegje waar nooit iemand komt. Behalve dan een maffe kunstenmaker met een camera die daar een muur ging staan fotograferen. Ze liep achter me langs en eer ik het door had was ze al weer weg.

Ik had dus geen foto van het mooie meisje maar van een oude muur. De combinatie van al deze elementen hield me die dag flink bezig. De muur werd bijzaak, maar niet onbelangrijk. Het meisje maakte het verhaal. Een verhaal van overwinning van verlegenheid, of zo iets. Ik vond het zoʼn mooi gegeven dat ik het ging schilderen. Ik fantaseerde ongeveer zoʼn meisje erbij. Haar verlegenheid en schroom overwinnend in haar lange, zwarte, jurk.